Á SỪNG CÓ KHÓ CHỮA ??

Á sừng là trạng thái lớp sừng chuyển hóa dở dang, tế bào còn nhân và nguyên sinh, chưa chuyển hóa hết thành sừng. Lớp sừng chuyển hóa dở dang gọi là lớp sừng non, sừng bở, sừng tạp, kém chất lượng. Bệnh không nguy hại đến sức khỏe nhưng lại gây nhiều phiền toái cho sinh hoạt hàng ngày. Được điều trị dứt điểm, bệnh sẽ dần ổn định. Tuy nhiên, nếu không tránh được các yếu tố nguy cơ, bệnh sẽ nhanh chóng tái phát và tình trạng bong tróc da ngày càng nặng nề hơn.

>> Đánh bay các bệnh ngoài da nhanh nhất

Ngâm chân với nước muối

Bệnh á sừng là một bệnh viêm da cơ địa dị ứng, là một bệnh ngoài da khá phổ biến, có thể gặp ở nhiều vị trí da khác nhau, nhưng rõ rệt nhất là ở các đầu ngón tay, chân, gót chân. Vùng bàn tay, chân bị á sừng thường khô ráp, tróc da, nứt nẻ ở ria, gót chân và đầu các ngón. Nếu không giữ gìn vệ sinh, người bệnh dễ bị nhiễm khuẩn thứ phát gây sưng tấy.

Vào mùa hè, vùng da bệnh bị ngứa, nổi mụn nước như trong bệnh tổ đỉa, lâu ngày có thể làm các móng xù xì lỗ chỗ. Vào mùa đông, tình trạng nứt nẻ càng nặng, phần da bệnh dễ bị toác ra, rớm máu, nứt sâu ở gốc ngón gọi là đứt cổ gà, đi lại đau đớn.

Nguyên nhân gây á sừng đến nay vẫn chưa xác định, song nhiều nhà khoa học cho rằng đó là do yếu tố di truyền trong gia đình hoặc thói quen dinh dưỡng thiếu cân đối từ bé. Thực tế cho thấy, đại đa số bị mắc bệnh đều do ăn ít rau quả. Thiếu vitamin nhất là A, C, D, E... sẽ ảnh hưởng đến chất lượng lớp sừng.

Đây là bệnh viêm nhiễm mạn tính, khi cơ thể có sự thay đổi về nội tiết có thể tự khỏi như đến tuổi dậy thì, mang thai, mãn kinh...

Phương pháp điều trị hiện nay là dùng các thuốc bôi bạt sừng, tạo sừng như axit salixilic, diprosalic, betnoval. Cần kết hợp với thuốc kháng sinh tác động ngay tại vùng da bệnh hoặc toàn thân nếu bị nhiễm khuẩn phụ, dùng các thuốc chống nấm nếu có nhiễm nấm như mỡ nizoral, dẫn xuất imidazol, griseofulvin. Trường hợp nặng có thể phải dùng corticoid, kháng histamin.

Biểu hiện á sừng ở bàn chân.

Để bệnh không tiến triển nặng hơn, bệnh nhân cần thực hiện một số điều như sau:

- Tránh bóc vẩy da, chọc nhể các mụn nước, chà sát kỳ cọ quá mạnh bằng đá kỳ, bàn chải... làm xây xước lớp sừng tạo điều kiện cho nhiễm khuẩn, nhiễm nấm trên lớp sừng vốn đã kém sức đề kháng.

- Không nên ngâm rửa tay chân nhiều. Chú ý giữ khô các kẽ. Lớp sừng vốn đã bở nên càng ẩm ướt sẽ càng dễ bị vi khuẩn nấm tấn công. Sau khi rửa chân tay, cần dùng khăn lau khô, nhất là các kẽ tay, kẽ chân. Nếu tiếp xúc với nước nhiều càng tạo thuận lợi để lớp sừng bong vảy. Khi chế biến thức ăn, tránh tiếp xúc với mỡ, gia vị như ớt, muối… bằng cách đeo găng tay. Nếu lớp mỡ bám nhiều vào da càng khiến lớp sừng trở nên thô ráp, bong vảy.

- Không ngâm chân tay với nước muối vì nước muối ưu trương sẽ hút nước trong tế bào ra làm da càng khô và nứt sẽ rộng và sâu hơn.

- Thận trọng khi tiếp xúc với dụng cụ mạ nickel và đồ thuộc da như giầy dép da.

- Hạn chế dùng xà phòng có độ tẩy mỡ cao ở tay chân. Khi tiếp xúc với xà phòng, xăng dầu cần đeo găng bảo vệ. Không dùng găng tay cao su mà dùng găng latex.

- Mùa đông nên đi tất, đi găng tay sớm hơn người khác để bảo vệ lớp sừng ở lòng bàn tay, chân khỏi tác hại của biến đổi thời tiết đột ngột dễ làm nứt nẻ. Không đi tất nilon mà đi tất cotton.

- Tăng cường ăn rau quả tươi để có đủ vitamin cho cơ thể nói chung và lớp sừng nói riêng. Giá đỗ, cà chua, các loại đậu, rau ngót, rau bí, bắp cải, cam bưởi, đu đủ, cà rốt... là nguồn cung cấp vitamin vô cùng quý báu.

- Nếu duy trì được thuốc giữ ẩm thường xuyên thì tổn thương sẽ nhanh hồi phục.

Nếu mắc bệnh, bệnh nhân nên đi khám tại chuyên khoa da liễu để được chẩn đoán bệnh và hướng dẫn cụ thể hơn. Không nên tự ý sử dụng thuốc, chỉ được sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ vì thuốc điều trị bệnh da liễu có nhiều tác dụng phụ, dùng không đúng sẽ lợi bất cập hại. Ngoài ra, bệnh nhân nên chú ý phòng tránh và tăng cường các thức ăn bổ dưỡng cho da.

NGUYÊN NHÂN VÀ PHÒNG NGỪA VIÊM DA TIẾP XÚC

Nguyên nhân viêm da tiếp xúc

Viêm da tiếp xúc có thể là do nghề nghiệp vì bạn phải tiếp xúc thường xuyên, nhưng cũng có khi chỉ là vô tình tiếp xúc phải trong sinh hoạt hay lao động. Viêm da tiếp xúc được chia làm hai nhóm là viêm da tiếp xúc kích ứng và viêm da tiếp xúc dị ứng.

>> Thuốc đặc trị viêm da do tiếp xúc

Viêm da do tiếp xúc

Viêm da tiếp xúc kích ứng là tình trạng viêm do tiếp xúc với chất có tính acide, bazơ mạnh, sơn và các loại dung môi như acetone, nhựa thông, dung môi tẩy rửa và chất nhũ hóa, vôi tôi, xi măng, xà phòng có độ kiềm cao hoặc có chứa chất tẩy mạnh, thuốc tẩy, tia cực tím... Phản ứng gây ra thường giống như bị bỏng.

Viêm da tiếp xúc dị ứng là một trình trạng viêm da dị ứng có sự tham gia phản ứng của hệ miễn dịch. Tác nhân gây viêm da tiếp xúc dị ứng không phải xảy ra ở bất kỳ cá thể nào mà nó chỉ ảnh hưởng đến một số người nào đó có cơ địa dị ứng với chúng mà thôi. Thương tổn lâm sàng khác với viêm da tiếp xúc kích ứng ở chỗ thương tổn không những khu trú tại nơi tiếp xúc mà còn lan ra vùng da không tiếp xúc, đôi khi phản ứng dị ứng phát ban toàn thân.

Các biện pháp phòng ngừa viêm da tiếp xúc

Biện pháp tốt nhất vẫn là tránh tiếp xúc với chất mà bạn nghi ngờ là tác nhân gây viêm da cho bạn. Nếu chẳng may mắc phải thì bạn ghi nhớ vào sổ tay và đến khám bác sĩ chuyên khoa da liễu là cần thiết để được tư vấn và điều trị ngay.

Trường hợp không thể tránh né được do tính chất công việc hay nghề nghiệp thì bạn nên áp dụng một số biện pháp như mặc quần áo bảo hộ lao động, mang găng tay dài, mang mặt nạ, khẩu trang lọc không khí... để ngăn ngừa không cho tác nhân gây bệnh có cơ hội tiếp xúc với da của bạn.

Bạn có thể dùng kem bảo vệ cũng là một biện pháp phòng hữu hiệu như wonder glove, dermaffin, dermashild có khả năng bảo vệ da bạn 4 giờ sau khi thoa lên da một lớp mỏng. Mặt khác, chính các loại kem bảo vệ này còn có tác dụng làm mềm da, ẩm da tránh cho da không bị khô và nứt nẻ cũng phòng được nguy cơ gây kích ứng da. Tuy nhiên, để an toàn hơn bạn nên kết hợp cả hai phương pháp để hiệu quả phòng bệnh được cao hơn.

Một số biện pháp khác nhằm làm giảm kích thích tại chỗ khi bạn rửa bát, nấu ăn hay giặt quần áo (còn gọi là bệnh chàm của các bà nội trợ) bao gồm: không cho tay vào nước nóng, nước xà bông, nước rửa bát, cũng cần chú ý với các loại rau cải, cà chua, nhất là hành tây và mủ đu đủ sống khi bạn làm nội trợ vì chúng là những tác nhân thường gây viêm da cho các bà nội trợ.

Một vấn đề cần lưu ý nữa là bạn đừng bao giờ dùng bàn chải hay loại vải nylon để chà, cọ rửa da khi tắm rửa bởi vì các loại này cọ xát lên bề mặt da rất mạnh làm cho làn da trở nên dễ nhạy cảm và dễ bị kích ứng hơn.

PHƯƠNG PHÁP CHỮA VIÊM DA CƠ ĐỊA HIỆU QUẢ

Chị gái em bị viêm đa cơ điều trị đã lâu mà vẫn chưa khỏi. Chân tay yếu dần, hiện tại không tự đứng lên ngồi xuống được, đi lại rất hạn chế. Chị em đã điều trị ở Bệnh viện Bạch Mai và cả bằng thuốc Đông y mà bệnh vẫn có xu hướng nặng hơn. Mong các bác sĩ tư vấn giúp gia đình em phương pháp điều trị bệnh này.

Trần Thị Ngọc (Nam Định)

>> Thuốc nam tốt nhất trị viêm da cơ địa

Ảnh minh họa

Bệnh viêm đa cơ là một bệnh tự miễn dịch (do cơ thể tự sinh ra kháng thể chống lại chính các tế bào cơ) nên tổn thương có tính chất hệ thống (toàn thân). Bệnh gặp ở nữ nhiều hơn nam và tỷ lệ mắc cao ở lứa tuổi 40 - 55 tuổi. Nguyên nhân gây bệnh hiện chưa được biết rõ nhưng trong một số trường hợp người ta nhận thấy bệnh xuất hiện sau nhiễm virut, vi khuẩn (như trong bệnh toxoplasma) hoặc sau khởi phát một bệnh ung thư nào đó. Biểu hiện chính của bệnh là yếu cơ, đau các cơ dần dẫn đến teo cơ. Tổn thương cơ nhiều khiến cho bệnh nhân đi lại khó khăn, làm việc hạn chế và nhiều khi suy hô hấp nặng do các cơ hô hấp quá yếu.

Đây là một bệnh tự miễn, có tính chất hệ thống nên điều trị chủ yếu bằng các thuốc như corticoid, thuốc ức chế miễn dịch (azathioprin, methotrexate...), globulin miễn dịch hoặc trong một số trường hợp nặng có thể thay huyết tương để loại bỏ phức hợp kháng nguyên kháng thể. Nói chung, việc điều trị chủ yếu làm tạm dừng hoặc giảm tiến triển của bệnh chứ không điều trị được căn nguyên bệnh. Chị gái bạn nên đến điều trị tại bệnh viện. Cần tuân thủ đúng phác đồ của các thầy thuốc chuyên khoa, tránh uống những loại thuốc chưa rõ nguồn gốc kẻo “tiền mất, tật mang”.

VIÊM DA CƠ ĐỊA CÓ ĐIỀU TRỊ KHỎI

Viêm da cơ địa là một tình trạng viêm da mạn tính, tái phát. Đặc điểm cơ bản của tổn thương da là các mụn nước tập trung thành đám trên nền da đỏ, có thể rỉ dịch, chảy nước, sau đóng vảy tiết, dày da và liken hóa. Người bệnh thường rất ngứa, tiến triển dai dẳng, nhiều đợt tái phát. Bệnh ảnh hưởng đến sức khỏe và tâm lý bệnh nhân. Vì vậy, cần kết hợp điều trị đúng cách kèm theo các biện pháp phòng bệnh, tránh các đợt tái phát và vượng bệnh là điều rất quan trọng. Tùy thuộc giai đoạn bệnh, thể bệnh, mức độ bệnh, các yếu tố kích hoạt... để áp dụng phương pháp điều trị phù hợp.

>>> Thuốc nao tốt nhất đặc trị viêm da cơ địa

Ảnh minh họa

Sử dụng các loại thuốc giữ ẩm, mềm da, dịu da như mỡ vaselin, cream urea... giúp khôi phục hàng rào bảo vệ da, chống ngứa, có tác dụng giữ ẩm giúp cho da không bị mất nước, khô, nứt nẻ, giúp phục hồi da. Bôi ngày 3-4 lần hoặc bôi bất cứ lúc nào da bị khô.

Thuốc kháng histamin có tác dụng chống ngứa, cắt đứt vòng xoắn gãi - ngứa - gãi. Nhóm thuốc này thường dùng đường uống, có cả dạng siro cho trẻ em, dạng viên cho người lớn, với hai thế hệ: kháng histamin thế hệ 1 như chlopheniramin, hydroxyzin, promethazin dùng vào buổi tối. Thuốc này có tác dụng phụ gây buồn ngủ vì vậy không được dùng cho người lái tàu xe, vận hành máy móc, không nên uống ban ngày. Thế hệ 2 như các thuốc: loratadin, certirizin, fexofenadin... có thể uống ban ngày, tuy nhiên tác dụng chống ngứa và chống dị ứng kém hơn thế hệ 1.

Các trường hợp viêm da cơ địa có nhiễm khuẩn cần sử dụng thêm kháng sinh bôi như: fucidin, neomycin, mupirocin... hoặc uống như oxacillin, cloxacillin, cephalexin...

Corticosteroid có tác dụng giảm viêm nhanh, mạnh, giảm bệnh nhanh chóng. Tuy nhiên, cần lưu ý các tác dụng phụ toàn thân và tại chỗ. Nếu dùng kéo dài hoặc không đúng cách đường toàn thân có thể gây suy thượng thận, tăng huyết áp, đái tháo đường, loét dạ dày, loãng xương... Tại chỗ có thể gây: teo da, mỏng da, rạn da...

Để đề phòng bệnh bùng phát, vượng lên cần giữ ẩm cho da thật tốt bằng các chất dưỡng da, giữ nước, nhất là vào mùa đông. Nên mặc đồ bằng cotton. Tránh thức ăn gây dị ứng. Không cào gãi làm trầy xước da, không tắm rửa nhiều lần trong ngày, tránh tiếp xúc với xà phòng, chất tẩy rửa...

TRỊ VIÊM DA CƠ ĐỊA Ở TRẺ SƠ SINH

Bệnh viêm da cơ địa ở trẻ sơ sinh dân gian thường gọi là “cứt trâu”. Viêm da cơ địa ở trẻ sơ sinh có biểu hiện là các đám sần đỏ, mụn nước ở hai má hoặc các tổn thương sần trên đầu với nhiều vảy tiết màu vàng ẩm ướt hoặc màu nâu xám khô. Khi lấy hết những vảy da thì nền da ở dưới có màu đỏ, tiết dịch hoặc khô. Đó là tình trạng viêm da phía dưới lớp vảy. Bệnh hay phát từ 2-4 tháng tuổi sau sinh. Bệnh nhân có thể chỉ bị viêm trên da đầu hoặc chỉ bị viêm da ở mặt hoặc cả hai vị trí. Đôi khi còn có thêm các đám viêm da khác trên cổ và thân mình. Các cháu thường bị ngứa.

>>Thuốc tốt nhất khi trẻ bị viêm da cơ địa

Viêm da cơ địa ở trẻ

Về điều trị:

Trước tiên cần chăm sóc da đầu đúng cách: Không chà xát để làm bong vảy, không cạy vảy vì có thể làm viêm da nặng lên. Gội đầu cách 1 ngày 1 lần. Bôi mỡ salicylic 3% trước khi gội 4 giờ. Dưới tác dụng của thuốc khi gội đầu vảy sẽ bong ra rất dễ dàng. Khi hết vảy thì không bôi mỡ salicylic nữa. Có thể sử dụng saforel hoặc physiogel hoặc nước chanh hòa loãng để gội đầu.

Bôi thuốc: Tại chỗ có thể bôi một trong các chế phẩm có chứa corticoid hoạt phổ nhẹ như eumovate bôi ngày 1 lần trong 5-7 ngày. Bôi kem hoặc mỡ fucidic acid 2%, bôi ngày 1 lần trong 1-2 tuần.

HỎI ĐÁP VỀ VIÊM DA CƠ ĐỊA

Tôi năm nay 30 tuổi, cách đây 5 năm tôi mắc bệnh ngứa, lúc đầu ở vùng thắt lưng, sau đó lan sang vùng ngực và hai cánh tay. Mùa đông ngứa hơn mùa hè, trên da nổi những mụn nhỏ li ti như con rôm nhưng khi nặn ra bên trong toàn máu, da sần sùi, đỏ tía như vỏ bòng bị rám. Xin bác sĩ cho biết phương pháp chữa trị nào là hiệu quả nhất?

Trương Khôi Minh (Hải Dương)

>>Thuốc nam đặc trị viêm da cơ địa

Ảnh minh họa

Anh bị ngứa nhiều vào mùa đông và kèm theo đó là các mụn nước hoặc sẩn đỏ. Chúng tôi không biết rõ là anh trước kia có bị không, có bệnh kèm theo như hen phế quản, mày đay, hay bị dị ứng, hoặc gia đình có người bị như vậy hoặc từ nhỏ anh đã mắc bệnh chàm. Nếu có như vậy thì anh có thể bị viêm da cơ địa, bệnh này thường xuất hiện ở trẻ nhỏ, nhưng đôi khi xuất hiện muộn hơn. Bệnh hay nặng lên vào mùa đông, khí hậu khô và lạnh. Một số yếu tố như thời tiết, thức ăn, điều kiện sống và làm việc cũng có thể ảnh hưởng làm bệnh nặng lên. Tốt nhất là anh nên đi khám tại cơ sở chuyên khoa tuyến tỉnh hoặc Viện Da liễu quốc gia. Trong thời gian chưa đi khám được anh có thể sử dụng một số chất làm ẩm da như: lacticare, cetaphil, ellgy H20... hoặc vaselin bôi lên vùng tổn thương. Nếu triệu chứng ngứa nhiều anh có thể uống thuốc chống dị ứng như chlorpheniramin, hoặc loratadin theo chỉ định ghi ở nhãn thuốc.

THUỐC GÌ TRỊ VIÊM DA CƠ ĐỊA

Viêm da cơ địa là một tình trạng viêm da mạn tính, tái phát do nhiều cơ chế sinh bệnh kết hợp bao gồm sự tương tác giữa các tình trạng đáp ứng miễn dịch trên nền tảng cơ địa và các yếu tố gây tổn thương hàng rào bảo vệ của da cùng với các yếu tố kích thích từ môi trường bên ngoài cơ thể.

<<TRỊ VIÊM DA CƠ ĐỊA

Viêm da cơ địa ở trẻ nhỏ

Đặc điểm cơ bản của tổn thương da là các mụn nước tập trung thành đám trên nền da đỏ, có thể rỉ dịch, chảy nước, sau đóng vảy tiết, dày da và liken hóa. Người bệnh thường rất ngứa. Điều trị bệnh giảm nhưng không khỏi hoàn toàn, tiến triển dai dẳng, nhiều đợt tái phát nên chi phí điều trị cao, ảnh hưởng đến sức khỏe và tâm lý bệnh nhân. 

Vì vậy, cần kết hợp điều trị đúng cách kèm theo các biện pháp phòng bệnh, tránh các đợt tái phát và vượng bệnh, đặc biệt trong mùa đông, là điều rất quan trọng. Tùy thuộc giai đoạn bệnh, thể bệnh, mức độ bệnh, các yếu tố kích hoạt… để áp dụng phương pháp điều trị phù hợp.

Sử dụng các loại thuốc giữ ẩm, mềm da, dịu da giúp khôi phục hàng rào bảo vệ da, chống ngứa. Đây là yếu tố điều trị và duy trì rất quan trọng và luôn cần thiết trong điều trị viêm da cơ địa. Các loại cream, mỡ giữ ẩm giúp cho da không bị mất nước, không bị khô, nứt nẻ, giúp phục hồi da. Nhóm thuốc này rất quan trọng trong mùa đông lạnh. Có thể dùng các loại như: mỡ vaselin, cream urea… bôi ngày 3-4 lần hoặc bôi bất cứ lúc nào da bị khô.

Thuốc kháng histamin có tác dụng chống ngứa, cắt đứt vòng xoắn gãi – ngứa – gãi. Nhóm thuốc này thường dùng đường uống, có cả dạng siro cho trẻ em, dạng viên cho người lớn, với 2 thế hệ: kháng histamin thế hệ 1 như chlopheniramin, hydroxyzin, promethazin dùng vào buổi tối. Thuốc này có tác dụng phụ gây buồn ngủ vì vậy không được dùng cho người lái tàu xe, vận hành máy móc, không nên uống ban ngày. Thế hệ 2 như các thuốc: loratadin, certirizin, fexofenadin… có thể uống ban ngày, tuy nhiên tác dụng chống ngứa và chống dị ứng kém hơn thế hệ 1.

Trường hợp viêm da cơ địa có nhiễm khuẩn cần sử dụng thêm kháng sinh. Người ta thấy tại tổn thương viêm da cơ địa có rất nhiều tụ cầu, vì vậy có thể dùng các thuốc kháng sinh bôi như: fucidin, neomycin, mupirocin… hoặc uống như oxacillin, cloxacillin, cephalexin…

Các biện pháp giảm stress, an thần cũng góp phần giảm bệnh. Các thuốc kháng histamin thế hệ 1 gây buồn ngủ thường được dùng để vừa làm giảm ngứa, lại vừa ngủ được.

Corticosteroid có tác dụng giảm viêm nhanh, mạnh, giảm bệnh nhanh chóng. Tuy nhiên, cần lưu ý tác dụng phụ toàn thân và tại chỗ. Nếu dùng kéo dài hoặc không đúng cách đường toàn thân có thể gây suy thượng thận, tăng huyết áp, đái tháo đường, loét dạ dày, loãng xương… Tại chỗ có thể gây: teo da, mỏng da, rạn da. Khi dùng corticoid bệnh giảm nhanh nhưng tái phát cũng nhanh và có thể gây phụ thuộc thuốc khi sử dụng lâu dài.

Methotrexate có thể dùng trong trường hợp nặng, không đáp ứng với các thuốc khác. Tuy nhiên, thuốc nhiều tác dụng phụ và độc tế bào nên phải cân nhắc kỹ giữa lợi ích và tác dụng phụ khi điều trị. Thuốc có thể gây nôn, kích ứng dạ dày, loét tiêu hóa, độc với gan, thận, Thiếu máu, rối loạn đông máu, xơ phổi kẽ, nguy cơ nhiễm trùng thứ phát.

Cyclosporin A là thuốc ức chế calcineurin cũng có chỉ định trong trường hợp viêm da cơ địa dai dẳng hoặc thất bại khi điều trị bằng thuốc khác. Thuốc chỉ dùng toàn thân, đường uống. Tại chỗ không tác dụng vì hầu như không thấm qua da. Tác dụng phụ có thể gặp: với thận: suy thận; với tim mạch: tăng huyết áp; với tiêu hóa: nôn, buồn nôn; với thần kinh: đau đầu, chóng mặt; ngoài ra còn có nguy cơ ung thư: nội tạng, lympho, da.

Điều trị bệnh viêm da cơ địa có nhiều lựa chọn, tuy nhiên phải rất thận trọng khi dùng nhóm thuốc ức chế miễn dịch vì có nhiều tác dụng phụ. Để đề phòng bệnh bùng phát, vượng bệnh thì cần giữ ẩm cho da thật tốt bằng các chất dưỡng da, giữ nước, nhất là vào mùa đông. Không nên mặc đồ len dạ, nilon mà nên mặc đồ bằng coton. Tránh thức ăn gây dị ứng. Không cào gãi làm trầy xước da, không tắm rửa nhiều lần trong ngày, tránh tiếp xúc với xà phòng, chất tẩy rửa. Dùng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

BỆNH VỀ DA VÀO MÙA HÈ

Vào mùa hè thời tiết thường oi nóng, độ ẩm cao tạo điều kiện thuận lợi cho một số bệnh ngoài da phát triển. Bệnh ngoài da ít gây nguy hiểm tính mạng nhưng thường có biểu hiện ngứa, lở loét trên da, ảnh hưởng sức khỏe thể chất và tinh thần người bệnh.

Bệnh viêm da, viêm nang lông do vi khuẩn

Thường gặp là các viêm da do tụ cầu, liên cầu như viêm nang lông, bệnh chốc, nhọt... Bệnh biểu hiện là các mụn mủ, kích thước vài milimet đến vài centimet, xung quanh có quầng da đỏ, đau nhức và có thể có biểu hiện toàn thân như sốt, tùy mức độ nặng nhẹ của bệnh. Điều trị với các trường hợp nhẹ thường chỉ cần dùng thuốc bôi tại chỗ như dung dịch màu sát khuẩn: castellani, milian, mỡ kháng sinh như fucidin, bactroban, fusidic acid... Trường hợp nặng có thể phải dùng kháng sinh đường uống. Các loại kháng sinh hay sử dụng là nhóm cephalosporin thế hệ I, II, oxacillin, cloxacillin...

Viêm da dị ứng.

Bệnh tuyến mồ hôi

Mùa hè nắng nóng, mồ hôi ra nhiều dễ dẫn tới tình trạng viêm tuyến mồ hôi, đặc biệt ở trẻ nhỏ với các biểu hiện mụn nước, sẩn li ti, đỏ da ở vùng có nhiều tuyến mồ hôi như lưng, ngực, trán, cổ. Người bệnh thường ngứa nhiều, nhất là khi trời nóng, ra mồ hôi. Điều trị viêm tuyến mồ hôi có thể dùng hồ nước bôi ngày 2 - 3 lần, kem có chất kháng khuẩn và corticoid nhẹ như fucidin H bôi ngày 1 - 2 lần, tắm cho trẻ bằng các dung dịch tắm dành cho em bé như lactacid, cetaphil... mặc đồ mát, thoáng, dễ thấm mồ hôi bằng vải cotton giúp da khô thoáng.

Nhiễm nấm ở da

Da thường dễ bị nhiễm một số dạng nấm sợi, nhất là khi ra mồ hôi nhiều, mặc đồ ẩm ướt. Nhiễm nấm da thường gặp là bệnh lang ben, nấm kẽ chân, nấm bẹn. Bệnh lang ben thường gây ra bởi nấm loài malassezia furfur với tổn thương da là các đám da thay đổi màu sắc trắng, hồng, nâu... trên có vảy nhỏ mịn ở rải rác trên mặt, cổ, lưng, ngực, cánh tay... và ngứa nhiều khi ra mồ hôi. Nấm kẽ chân hay gặp khi trời mưa, chân tiếp xúc với nước nhiều, kẽ chân đỏ, trợt, chảy nước, rất ngứa. Nấm bẹn thường tổn thương là các đám đỏ da, sẩn, ngoài bờ có mụn nước nhỏ, xếp hình vòng cung, ngứa nhiều. Điều trị nấm sử dụng thuốc toàn thân và thuốc bôi tại chỗ. Thuốc chống nấm đường uống có các loại như: itraconazole, ketoconazole, fluconazol, griseofulvin... thuốc bôi có các loại như ketoconazol, terbinafine, miconazol...

Viêm da dị ứng

Về mùa hè thường gặp các tình trạng viêm da tiếp xúc kích ứng do côn trùng hoặc viêm da dị ứng do côn trùng đốt. Khi bị viêm da do tiếp xúc với côn trùng, da thường bị đỏ lên, ngứa, sau đó có thể xuất hiện một số mụn nước, mụn mủ nhỏ tại vùng da tiếp xúc. Điều trị viêm da tiếp xúc do côn trùng thường dùng các loại kem kết hợp corticoid và kháng sinh như fucidin H, flucicort. Khi bị côn trùng đốt, da sẽ đỏ, sưng phù và ngứa nhiều. Điều trị dùng thuốc kem, mỡ corticoid nhẹ và vừa như hydrocortisone, betamethasone. Ngoài các dạng viêm da ở trên, còn gặp viêm da dị ứng thực vật - ánh sáng, nguyên nhân do tiếp xúc với một số loài thực vật sau đó phơi nhiễm với ánh nắng tạo thành phản ứng da với biểu hiện đầu tiên có thể hơi đỏ, ngứa sau khi tiếp xúc với cây cỏ, sau đó da trở nên sẫm màu và sạm da. Điều trị ở giai đoạn đầu thường dùng thuốc làm dịu da, mát da và kem corticoid nhẹ, sau đó kết hợp kem chống nắng.

Viêm da do virut

Một số bệnh da có nguyên nhân do virut như: virut Varicella zoster gây bệnh thủy đậu, zona; virut Herpes gây bệnh herpes; Enterovirus 71 và Coxsackievirus A16 gây bệnh tay - chân - miệng. Tổn thương thủy đậu là các mụn nước đơn độc, lõm giữa, rải rác toàn thân. Bệnh zona thường biểu hiện là chùm mụn nước mọc trên nền da đỏ phân bố theo đường đi của các dây thần kinh ngoại biên, kèm theo đau nhức nhiều. Điều trị thủy đậu và zona thường dùng các dung dịch thuốc màu như castellani, milian bôi tổn thương mụn nước. Có thể sử dụng kem ức chế virut như acyclovir bôi trong giai đoạn sớm. Điều trị toàn thân các bệnh da do virut có thể dùng thuốc kháng virut như acyclovir, valacyclovir, famciclovir... sử dụng thuốc hạ sốt giảm đau nếu người bệnh có sốt và đau nhức nhiều.

Bệnh da do ánh nắng

Một số bệnh da có nguyên nhân do ánh nắng hoặc nặng lên khi đi ra nắng. Các bệnh da nhạy cảm ánh sáng như bệnh Luput ban đỏ hệ thống, Luput ban đỏ bán cấp và Luput ban đỏ dạng đĩa đều nặng lên vào mùa hè. Bệnh porphirin da và pellagra cũng tổn thương nặng hơn về mùa nắng. Một số bệnh gây ra do phơi nhiễm nhiều với ánh sáng mặt trời như bệnh sẩn ngứa đa dạng do ánh sáng, viêm da ánh sáng, khô da sắc tố đều nặng hơn trong mùa hè và tổn thương da thường xuất hiện ở các vùng da hở... Điều trị các bệnh này rất phức tạp nhưng nguyên tắc quan trọng là tránh nắng chủ động như đội mũ rộng vành, đeo khẩu trang, kính râm, mặc đồ dài, kín, hoặc tránh nắng bằng các loại kem chống nắng có SPF từ 30 trở lên. Ngoài ra, tùy cơ chế từng bệnh mà dùng các loại thuốc toàn thân phù hợp.

TS.BS. Vũ Tuấn Anh

TRỊ VIÊM DA THEO ĐÔNG Y

Viêm da cơ địa là bệnh lý biểu hiện cấp tính, bán cấp hoặc mạn tính. Một đặc điểm quan trọng của bệnh là hay tái phát. Ða số trường hợp bệnh bắt đầu ở tuổi ấu thơ. Triệu chứng điển hình của bệnh là các thương tổn da khô kèm theo ngứa. Do ngứa gãi nhiều mà da bị dày, bệnh nhân càng ngứa và gãi gây nên vòng bệnh lý “Ngứa-Gãi” làm cho bệnh nặng hõn và có nguy cơ bị bội nhiễm vi trùng. Bệnh có yếu tố di truyền, gia đình và hay xuất hiện ở những người có bệnh dị ứng khác như hen, viêm mũi dị ứng. Có tới 35% trẻ viêm da cơ địa có biểu hiện hen trong cuộc đời. Chẩn đoán bệnh không khó khăn, dựa trên các triệu chứng lâm sàng, nồng độ IgE trong máu thường tăng cao.

Chữa Viêm Da Bằng Phương Pháp Đông Y

Dịch tễ học:

- Tỷ lệ hiện mắc: Hiện nay, chưa có nghiên cứu về tỷ lệ hiện mắc viêm da cơ địa ở Việt Nam. Theo một số báo cáo ở các nước khác, tỷ lệ khoảng 7-20% [1, 2, 3, 4]. Theo báo cáo của phòng khám Viện Da liễu quốc gia, có khi viêm da cơ địa chiếm khoảng 20% số bệnh nhân đến khám tại phòng khám [5].

- Tuổi phát bệnh: thường vào hai tháng đầu, có tới 60% trẻ viêm da cơ địa phát bệnh trong năm đầu, 30% trong 5 năm đầu và chỉ có 10% phát bệnh từ 6-20 tuổi. Rất hiếm bệnh nhân phát bệnh khi trưởng thành

- Về giới không khác biệt rõ rệt giữa nam và nữ, có một vài báo cáo nam mắc nhiều hơn nữ.

- Yếu tố di truyền, gia đình cho thấy 60% người bị viêm da cơ địa có con cũng bị bệnh này. Nếu cả bố mẹ đều bị viêm da cơ địa thì có tới 80% con bị bệnh.

- Các yếu tố làm bệnh khởi phát và nặng lên bao gồm: các dị nguyên trong không khí như các chất thải của rệp nhà, len dạ… Ngoại độc tố của tụ cầu trùng vàng (Staphylococus aureus) đóng vai trò siêu kháng nguyên kích thích hoạt hóa T limphô và đại thực bào. Dị ứng nguyên nội sinh (endogenous antigens): trong huyết thanh bệnh nhân có kháng thể IgE có thể kích thích IgE hoặc T limphô đáp ứng viêm. Thức ăn: Một số thức ăn cũng có thể làm vượng bệnh như trứng, sữa, lạc, đậu tương, cá, bột mỳ…

- Các yếu tố khác làm phát bệnh hoặc bệnh nặng lên, đó là giảm chức năng của hàng rào bảo vệ của da cùng với giảm lớp ceramic trên bề mặt da làm cho da dễ bị mất nước gây khô da. Mùa hay bị bệnh thường vào mùa thu đông, nhẹ vào mùa hè. Ðồ len dạ của trẻ, của bố mẹ và thậm chí ðồ này của chó mèo, đồ thảm hoặc đệm giường cũng làm cho bệnh nặng lên.

Biểu hiện lâm sàng

TRAO ĐỔI VỚI BÁC SĨ NGUYỄN THÀNH VỀ BỆNH VIÊM DA CƠ ĐỊA

Trung bình mỗi ngày, Khoa khám bệnh Viện da liễu Trung ương tiếp nhận 400 - 600 người bị các bệnh về da, trong đó bệnh do viêm da cơ địa (sẩn ngứa, mề đay, chàm, tổ đỉa...) chiếm tới 30% số bệnh nhân.

Hình ảnh viêm da cơ địa.

Bác sĩ Nguyễn Thành, trưởng khoa Khám bệnh cho biết, những yếu tố gây bệnh hoặc làm nặng bệnh thường gặp với viêm da cơ địa là thức ăn, bụi nhà, biểu bì, lông súc vật, nấm mốc, vi khuẩn tụ cầu vàng...

Theo bác sĩ Thành, bệnh viêm da cơ địa còn gọi là chàm cơ địa hay chàm thể tạng là bệnh da mạn tính. Bệnh hay gặp ở những người có cơ địa dị ứng, hay bị những bệnh như hen, viêm da tiếp xúc, viêm mũi dị ứng.

Nguyên nhân của sự gia tăng các bệnh viêm da cơ địa dị ứng là do thời tiết khí hậu nóng ẩm khiến cơ thể mệt mỏi, chán ăn gây nên sự thay đổi cơ địa ở mỗi người. Một số vùng da phải tiếp xúc với kim loại như dây lưng, đồng hồ, các đồ trang sức... rất dễ bị nổi mụn và gây ngứa.

Triệu chứng bệnh

Triệu chứng của bệnh biểu hiện rất khác nhau tùy thuộc vào giai đoạn diễn biến. Tổn thương da cấp tính hay gặp ở trẻ em, biểu hiện rõ nhất là những đám ban đỏ hình tròn, bị bong trợt da, trên bề mặt có các mụn nước và vảy tiết, xuất tiết nhiều dịch viêm và xung quanh bị phù nề.

Giai đoạn này thường rất ngứa, nhất là về đêm, làm cho người bệnh bị mất ngủ, gãi nhiều có thể làm cho da bị trầy xước, nhiễm trùng.

Giai đoạn mãn tính thường biểu hiện với các đám sẩn đỏ, dày sừng, bong vảy, rối loạn sắc tố da. Vị trí phân phối của tổn thương da phụ thuộc vào tuổi của bệnh nhân và mức độ bệnh.

Ở trẻ nhỏ, bệnh thường có xu hướng cấp tính và tổn thương thường xuất hiện ở mặt, da đầu, mặt và các chi. Ở trẻ lớn hoặc những người mà bệnh diễn biến kéo dài, tổn thương da thường khu trú ở nếp gấp của các chi, viêm da cơ địa ở người lớn thường chỉ biểu hiện đơn thuần ở bàn tay.

Cách điều trị

Bác sĩ Thành cũng cho hay, để chữa bệnh nhanh cần phải xác định nguyên nhân để tránh tiếp xúc với nó.

Những loại thức ăn làm nặng bệnh cần phải được loại trừ khỏi chế độ ăn của người bệnh, ở trẻ em cần lưu ý có các thức ăn thay thế để tránh cho trẻ bị suy dinh dưỡng.

Trong trường hợp bụi nhà là thủ phạm cần khuyên người bệnh lau rửa giường, thay ga đệm hằng tuần, dùng quạt gió để giảm độ ẩm trong nhà... Tránh các sang chấn tình cảm ảnh hưởng đến viêm da cơ địa. Không giống như trong hen phế quản và viêm mũi dị ứng, các biện pháp điều trị giảm mẫn cảm đặc hiệu không có hiệu quả với viêm da cơ địa.

Các thuốc trong điều trị viêm da cơ địa:

Glucocorticoid: bôi tại chỗ thường được sử dụng 2 lần mỗi ngày trong giai đoạn cấp. Sau khi bệnh đã được kiểm soát, có thể bôi cách ngày hoặc hai lần mỗi tuần tại nơi tổn thương để ngăn ngừa bệnh tái phát.

Tác dụng phụ của glucocorticoid bôi tại chỗ tùy thuộc vào cường độ tác dụng và thời gian sử dụng thuốc, thường gặp nhất là rạn da, nổi trứng cá, giãn mạch, teo da... Những loại glucocorticoid có tác dụng mạnh chỉ nên dùng trong thời gian ngắn và tại những vùng dày sừng, không được dùng ở mặt và những vùng da mỏng.

Chiếu tia cực tím tại chỗ: được sử dụng trong những trường hợp nặng và không đáp ứng với các điều trị bằng thuốc. Tác dụng phụ hay gặp là nổi ban đỏ, rát và ngứa da, rối loạn sắc tố.

Thuốc kháng histamin: chủ yếu được dùng với mục đích giảm ngứa. Do ngứa thường tăng lên về đêm nên có thể sử dụng các loại thuốc kháng histamin có tác dụng an thần vào tối trước khi đi ngủ.

Ngoài ra, có thể dùng thuốc Glucocorticoid đường uống hoặc tiêm. Với loại thuốc này, dù cải thiện tốt các triệu chứng lâm sàng nhưng ít khi được sử dụng do bệnh thường tái phát mạnh hơn sau khi ngưng thuốc. Trong những trường hợp bệnh nặng, không đáp ứng với các điều trị tại chỗ, có thể dùng một đợt glucocorticoid đường uống ngắn ngày nhưng phải lưu ý giảm dần liều trước khi cắt.

Đức Hiệp

BỆNH VIÊM DA CƠ ĐỊA ẢNH HƯỞNG TỚI SỨC KHỎE NGƯỜI BỆNH VÀ TÂM LÝ

Viêm da cơ địa là một tình trạng viêm da mạn tính, tái phát. Đặc điểm cơ bản của tổn thương da là các mụn nước tập trung thành đám trên nền da đỏ, có thể rỉ dịch, chảy nước, sau đóng vảy tiết, dày da và liken hóa. Người bệnh thường rất ngứa, tiến triển dai dẳng, nhiều đợt tái phát. Bệnh ảnh hưởng đến sức khỏe và tâm lý bệnh nhân. Vì vậy, cần kết hợp điều trị đúng cách kèm theo các biện pháp phòng bệnh, tránh các đợt tái phát và vượng bệnh là điều rất quan trọng. Tùy thuộc giai đoạn bệnh, thể bệnh, mức độ bệnh, các yếu tố kích hoạt... để áp dụng phương pháp điều trị phù hợp.

>>THẦY THUỐC TRỊ KHỎI VIÊM DA CƠ ĐỊA

Thuốc kháng sinh giúp giảm viêm mạnh

Sử dụng các loại thuốc giữ ẩm, mềm dai, dịu da như mỡ vaselin, cream urea... giúp khôi phục hàng rào bảo vệ da, chống ngứa, có tác dụng giữ ẩm giúp cho da không bị mất nước, khô, nứt nẻ, giúp phục hồi da. Bôi ngày 3-4 lần hoặc bôi bất cứ lúc nào da bị khô.

Thuốc kháng histamin có tác dụng chống ngứa, cắt đứt vòng xoắn gãi - ngứa - gãi. Nhóm thuốc này thường dùng đường uống, có cả dạng siro cho trẻ em, dạng viên cho người lớn, với hai thế hệ: kháng histamin thế hệ 1 như chlopheniramin, hydroxyzin, promethazin dùng vào buổi tối. Thuốc này có tác dụng phụ gây buồn ngủ vì vậy không được dùng cho người lái tàu xe, vận hành máy móc, không nên uống ban ngày. Thế hệ 2 như các thuốc: loratadin, certirizin, fexofenadin... có thể uống ban ngày, tuy nhiên tác dụng chống ngứa và chống dị ứng kém hơn thế hệ 1.

Các trường hợp viêm da cơ địa có nhiễm khuẩn cần sử dụng thêm kháng sinh bôi như: fucidin, neomycin, mupirocin... hoặc uống như oxacillin, cloxacillin, cephalexin...

Corticosteroid có tác dụng giảm viêm nhanh, mạnh, giảm bệnh nhanh chóng. Tuy nhiên, cần lưu ý các tác dụng phụ toàn thân và tại chỗ. Nếu dùng kéo dài hoặc không đúng cách đường toàn thân có thể gây suy thượng thận, tăng huyết áp, đái tháo đường, loét dạ dày, loãng xương... Tại chỗ có thể gây: teo da, mỏng da, rạn da...

Để đề phòng bệnh bùng phát, vượng lên cần giữ ẩm cho da thật tốt bằng các chất dưỡng da, giữ nước, nhất là vào mùa đông. Nên mặc đồ bằng cotton. Tránh thức ăn gây dị ứng. Không cào gãi làm trầy xước da, không tắm rửa nhiều lần trong ngày, tránh tiếp xúc với xà phòng, chất tẩy rửa...

(Nguồn: suckhoedoisong.vn) 

PHÒNG NGỪA VIÊM DA Ở NGƯỜI CAO TUỔI

Vào mùa hanh khô, độ ẩm không khí thấp, gió nhiều nên các vi khuẩn gây bệnh sinh sôi và phát tán rất nhanh. Chính vì vậy mà số lượng người mắc bệnh khô da cao hơn các mùa khác. Trong mùa lạnh, người cao tuổi do sức đề kháng kém nên càng dễ mắc bệnh hơn. Vì thế, người cao tuổi cần chú ý giữ gìn sức khỏe và cần đề phòng một số bệnh về da sau đây.

>>BỆNH VIÊM DA CƠ ĐỊA

Viêm da ứ trệ

Da vùng cổ chân, phần thấp của cẳng chân ngứa, thô ráp, nhăn nheo, đỏ sần, có mụn nước hoặc mụn mủ. Nếu chà xát hoặc gãi mạnh sẽ làm vùng da này tổn thương, nhiễm khuẩn, lở loét khó liền. Bệnh nhân phải được khám và dùng thuốc kháng sinh, kháng histamin theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa da liễu.

Viêm da liên cầu

Bệnh thường biểu hiện bằng các đám da đỏ, mụn nước rải rác toàn thân, trên đầu nhiều vảy, ngứa. Người bệnh luôn cảm thấy lạnh do mất nhiệt qua da. Những trường hợp này bắt buộc phải dùng thuốc bôi tại chỗ kết hợp điều trị kháng sinh, kháng viêm theo đơn bác sĩ da liễu. Cần luôn luôn giữ da thoáng mát, tránh mặc quần áo chật, nên làm việc trong môi trường ít nóng bức. Ở người cao tuổi cần kiểm tra đường máu thường xuyên, nếu đường máu tăng cần chữa trị và theo dõi liên tục, cần lưu ý đến những vết thương trầy xước nhỏ. Bệnh nặng hơn phải vào viện điều trị.

Viêm da ở người cao tuổi

Viêm da cơ địa

Viêm da cơ địa thường tiến triển mạn tính, có thể khỏi một thời gian, sau đó lại tái phát. Bệnh có tính chất gia đình. Thời tiết càng khô hanh thì da của người bệnh càng trở nên dày, khô, mốc trắng và ngứa. Vùng da dễ bị khô dày và tổn thương do gãi nhiều thường là nách, kẽ vú, bẹn, khuỷu tay, khoeo chân. Có người không chịu được ngứa đã gãi nhiều nên vùng da này càng dày hơn trông như hằn cổ trâu. Việc điều trị không dễ bởi các tổn thương bị nhiễm khuẩn, dùng thuốc hay có tác dụng phụ. Vì vậy, người bệnh nên được bác sĩ da liễu chỉ định dùng thuốc và theo dõi chặt. Tuyệt đối không gãi, không cạo, không chà xát. Nên rửa nhẹ nhàng bằng nước lã bình thường ngày 2 lần, không dùng xà phòng.

Vảy nến

Người bệnh thấy xuất hiện các đám mảng đỏ kích thước khác nhau, giới hạn rõ, hơi gồ cao, nền cứng cộm. Có khi vảy trắng choáng gần hết nền đỏ, chỉ còn lại viền đỏ xung quanh rộng hơn lớp vảy. Vảy màu trắng đục bóng như màu nến trắng. Vảy nhiều tầng, nhiều lớp, dễ bong, khi cạo vụn ra như bột trắng, như phấn, như vết nến rơi lả tả. Vảy tái tạo rất nhanh, bong lớp này thì lớp khác lại đùn lên, số lượng nhiều.

Vảy nến lành tính, bệnh nhân sống khỏe mạnh suốt đời, trừ một số thể nặng như vảy nến thể khớp, vảy nến đỏ da toàn thân. Điều trị bệnh này chủ yếu là “làm sạch” tổn thương nhanh chóng và kéo dài thời gian tái phát. Người bệnh tuyệt đối không được tiêm các thuốc theo mách bảo như: depersolon, solu medrol, methyl prednisolon... sẽ làm bệnh nặng thêm.

Chàm không tiết bã nhờn

Vị trí bị tổn thương nặng nhất thường là mặt trước hai cẳng chân và mặt duỗi hai cẳng tay. Da người bệnh căng lên, khô, nhiều đường nứt ngang dọc, có vảy trắng mỏng, bong ở rìa, ngứa rát khó chịu. Nếu gãi nhiều sẽ gây bội nhiễm. Khi có những triệu chứng trên, người bệnh không nên tắm nước quá nóng, không kỳ, gãi mạnh. Nên đi khám chuyên khoa da liễu để được dùng thuốc kháng sinh, thuốc bôi làm mềm da, giữ ấm cho da. Ngoài ra cần uống nhiều nước trong ngày.

Để phòng các bệnh trong mùa hanh khô, mọi người chú ý mặc quần áo thoải mái, không nóng quá, không lạnh quá, ăn nhiều rau xanh, hoa quả tươi. Nếu có điều kiện, tùy theo nhu cầu sinh lý của cơ thể, tốt nhất mỗi ngày nên ăn 0,5kg hoa quả tươi hoặc rau xanh. Khi đi ra ngoài đường, nên đeo khẩu trang, mang kính, mũ để hạn chế bụi, gió khiến các bệnh ngoài da sẽ tái phát và nặng hơn.

BS. TRẦN LAN ANH

VIÊM DA CƠ ĐỊA CHỈ ĐIỀU TRỊ GIẢM NHƯNG KHÔNG KHỎI HOÀN TOÀN

Viêm da cơ địa là một tình trạng viêm da mạn tính, tái phát do nhiều cơ chế sinh bệnh kết hợp bao gồm sự tương tác giữa các tình trạng đáp ứng miễn dịch trên nền tảng cơ địa và các yếu tố gây tổn thương hàng rào bảo vệ của da cùng với các yếu tố kích thích từ môi trường bên ngoài cơ thể.

<<TRỊ VIÊM DA CƠ ĐỊA

Viêm da cơ địa ở tay

Đặc điểm cơ bản của tổn thương da là các mụn nước tập trung thành đám trên nền da đỏ, có thể rỉ dịch, chảy nước, sau đóng vảy tiết, dày da và liken hóa. Người bệnh thường rất ngứa. Điều trị bệnh giảm nhưng không khỏi hoàn toàn, tiến triển dai dẳng, nhiều đợt tái phát nên chi phí điều trị cao, ảnh hưởng đến sức khỏe và tâm lý bệnh nhân. 

Vì vậy, cần kết hợp điều trị đúng cách kèm theo các biện pháp phòng bệnh, tránh các đợt tái phát và vượng bệnh, đặc biệt trong mùa đông, là điều rất quan trọng. Tùy thuộc giai đoạn bệnh, thể bệnh, mức độ bệnh, các yếu tố kích hoạt… để áp dụng phương pháp điều trị phù hợp.

Sử dụng các loại thuốc giữ ẩm, mềm da, dịu da giúp khôi phục hàng rào bảo vệ da, chống ngứa. Đây là yếu tố điều trị và duy trì rất quan trọng và luôn cần thiết trong điều trị viêm da cơ địa. Các loại cream, mỡ giữ ẩm giúp cho da không bị mất nước, không bị khô, nứt nẻ, giúp phục hồi da. Nhóm thuốc này rất quan trọng trong mùa đông lạnh. Có thể dùng các loại như: mỡ vaselin, cream urea… bôi ngày 3-4 lần hoặc bôi bất cứ lúc nào da bị khô.

Thuốc kháng histamin có tác dụng chống ngứa, cắt đứt vòng xoắn gãi – ngứa – gãi. Nhóm thuốc này thường dùng đường uống, có cả dạng siro cho trẻ em, dạng viên cho người lớn, với 2 thế hệ: kháng histamin thế hệ 1 như chlopheniramin, hydroxyzin, promethazin dùng vào buổi tối. Thuốc này có tác dụng phụ gây buồn ngủ vì vậy không được dùng cho người lái tàu xe, vận hành máy móc, không nên uống ban ngày. Thế hệ 2 như các thuốc: loratadin, certirizin, fexofenadin… có thể uống ban ngày, tuy nhiên tác dụng chống ngứa và chống dị ứng kém hơn thế hệ 1.

Trường hợp viêm da cơ địa có nhiễm khuẩn cần sử dụng thêm kháng sinh. Người ta thấy tại tổn thương viêm da cơ địa có rất nhiều tụ cầu, vì vậy có thể dùng các thuốc kháng sinh bôi như: fucidin, neomycin, mupirocin… hoặc uống như oxacillin, cloxacillin, cephalexin…

Các biện pháp giảm stress, an thần cũng góp phần giảm bệnh. Các thuốc kháng histamin thế hệ 1 gây buồn ngủ thường được dùng để vừa làm giảm ngứa, lại vừa ngủ được.

Corticosteroid có tác dụng giảm viêm nhanh, mạnh, giảm bệnh nhanh chóng. Tuy nhiên, cần lưu ý tác dụng phụ toàn thân và tại chỗ. Nếu dùng kéo dài hoặc không đúng cách đường toàn thân có thể gây suy thượng thận, tăng huyết áp, đái tháo đường, loét dạ dày, loãng xương… Tại chỗ có thể gây: teo da, mỏng da, rạn da. Khi dùng corticoid bệnh giảm nhanh nhưng tái phát cũng nhanh và có thể gây phụ thuộc thuốc khi sử dụng lâu dài.

Methotrexate có thể dùng trong trường hợp nặng, không đáp ứng với các thuốc khác. Tuy nhiên, thuốc nhiều tác dụng phụ và độc tế bào nên phải cân nhắc kỹ giữa lợi ích và tác dụng phụ khi điều trị. Thuốc có thể gây nôn, kích ứng dạ dày, loét tiêu hóa, độc với gan, thận, Thiếu máu, rối loạn đông máu, xơ phổi kẽ, nguy cơ nhiễm trùng thứ phát.

Cyclosporin A là thuốc ức chế calcineurin cũng có chỉ định trong trường hợp viêm da cơ địa dai dẳng hoặc thất bại khi điều trị bằng thuốc khác. Thuốc chỉ dùng toàn thân, đường uống. Tại chỗ không tác dụng vì hầu như không thấm qua da. Tác dụng phụ có thể gặp: với thận: suy thận; với tim mạch: tăng huyết áp; với tiêu hóa: nôn, buồn nôn; với thần kinh: đau đầu, chóng mặt; ngoài ra còn có nguy cơ ung thư: nội tạng, lympho, da.

Điều trị bệnh viêm da cơ địa có nhiều lựa chọn, tuy nhiên phải rất thận trọng khi dùng nhóm thuốc ức chế miễn dịch vì có nhiều tác dụng phụ. Để đề phòng bệnh bùng phát, vượng bệnh thì cần giữ ẩm cho da thật tốt bằng các chất dưỡng da, giữ nước, nhất là vào mùa đông. Không nên mặc đồ len dạ, nilon mà nên mặc đồ bằng coton. Tránh thức ăn gây dị ứng. Không cào gãi làm trầy xước da, không tắm rửa nhiều lần trong ngày, tránh tiếp xúc với xà phòng, chất tẩy rửa. Dùng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

VIÊM DA CƠ ĐỊA Ở NGƯỜI LỚN

Viêm da cơ địa là một bệnh thường gặp. Bệnh được biểu hiện với nhiều hình thể lâm sàng khác nhau. Lứa tuổi nào cũng có thể mắc bệnh viêm da cơ địa.

<< Viêm da cơ địa

Viêm da cơ địa ở cổ

cơ địa căn cứ trên lâm sàng chia làm 3 giai đoạn với các thuốc điều trị khác nhau:

Giai đoạn cấp tính: Tổn thương da là các mụn nước, sẩn, tiết dịch nhiều làm tổn thương luôn ẩm ướt, có chỗ chảy nước, có chỗ đóng vảy tiết vàng, nền da ở dưới phù nề, đỏ. Đôi khi có thể kèm theo mụn mủ do nhiễm trùng bồi phụ.

Giai đoạn bán cấp: Tổn thương da khô hơn với các sẩn nổi cao hơn mặt da, sắp xếp thành đám trên nền da đỏ, phù nề nhẹ. Có thể kèm theo nhiều vết xước, tiết dịch do bệnh nhân gãi.

Giai đoạn mạn tính: Tổn thương da hoàn toàn khô với các biểu hiện là một đám dày da, sần sùi, nền da thâm đen hoặc đỏ thẫm. Trên một mảng sẩn dày sừng có các khía lõm xuống trông như hằn cổ trâu do mắc bệnh lâu ngày kèm theo bệnh nhân chà xát, gãi nhiều. Có thể kết hợp biểu hiện da bàn tay, bàn chân bị khô, bong da, dày sừng, nứt nẻ kiểu á sừng.

Biểu hiện viêm da cơ địa ở trẻ em.

Thuốc điều trị:

Các thuốc điều trị phải phù hợp với từng giai đoạn bệnh.

Giai đoạn cấp tính: Không nên bôi các thuốc dạng mỡ vì sẽ làm da tấy thêm. Trong giai đoạn cấp tính sử dụng các thuốc dung dịch có tác dụng hút dịch làm khô tổn thương như jarish, dalibour, nước muối sinh lý... Nếu chảy nước nhiều thì thấm đẫm một trong các dung dịch trên vào gạc gấp 4 lớp, đắp ướt liên tục trong 10 phút, làm 2 - 3 lần/ngày. Đắp như vậy trong 3 ngày đầu để tổn thương da khô hơn. Sau đó bôi các thuốc dạng kem lên. Nên sử dụng các thuốc dạng kem chứa corticoid kết hợp với kháng sinh như fucicort, gentrison, caditrigel… Bôi ngày 2 lần trong 2 - 3 tuần.

Giai đoạn bán cấp: Vài ngày đầu có thể bôi các loại thuốc như hồ nước, hồ tetrapred để làm dịu da, mềm da. Bôi ngày 2 lần. Vài ngày sau bôi các thuốc dạng kem giống như ở giai đoạn cấp tính.

Giai đoạn mạn tính: Ta có thể sử dụng các loại thuốc bôi dạng kem hoặc mỡ như diproson, temproson, betacylic. Bôi ngày 2 lần trong 2 - 3 tuần. Nếu da dày sừng nhiều thì có thể bôi thêm mỡ salicylic 5%. Da khô bong vảy thì bôi thêm các loại kem làm mềm da, ẩm da như cream vitamin E, baby care, lacticare…

Trong khi bôi thuốc không được gãi, không cạo, không chà xát trước khi bôi. Không xát xà phòng vào chỗ da bị viêm.

Nếu tổn thương da có dấu hiệu nhiễm trùng bồi phụ thì phải điều trị kháng sinh như cephalexin, cefixim hoặc clarithromycin trong 5-10 ngày theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa da liễu.

Nếu bệnh nhân ngứa nhiều thì uống một trong các thuốc kháng histamin như loratadin, fexofenadin. Ngày uống 1 lần trong 10 - 20 ngày.

Chăm sóc da: Tắm hoặc rửa ngày 1 lần, không chà mạnh, không dùng đá kỳ hoặc bàn chải. Có thể tắm bằng nước chanh hoà loãng, lá kinh giới vò nát hoặc các loại sữa tắm cho da bị viêm như safforel, cetaphil…

         

( suckhoe-doisong)

GÓC NHÌN Y HỌC VỀ BỆNH VIÊM DA CƠ ĐỊA

1. Khái niệm

Viêm da cơ địa là biểu hiện ngoài da của cơ địa atopy. Theo thống kê hàng năm của ngành Da liễu bệnh chiếm từ 20 - 25% tổng số các bệnh ngoài da. Bệnh hay gặp ở trẻ từ 2 - 24 tháng tuổi, tuy nhiên cũng có thể gặp ở thanh thiếu niên và người lớn. Theo Degos.R trẻ dưới 7 tuổi chiến từ 80 - 90% và khoảng 10% kéo dài đến tuổi trưởng thành. 

>>VIÊM DA CƠ ĐỊA

Bệnh tuy không gây tử vong nhưng gây ảnh hưởng không nhỏ tới sinh hoạt, tâm lý và năng suất lao động của người bệnh. Tỷ lệ bệnh ngày càng tăng do nhiều lý do khác nhau như sự xuất hiện các dị nguyên trong không khí ngày càng tăng, sử dụng hoá chất trong đời sống sinh hoạt ngày càng nhiều (Lê Kinh Duệ - Nội san Da liễu Số l/2000).

Viêm da cơ địa ở tay

2. Nguyên nhân và căn sinh bệnh học: Viêm da cơ địa là một phản ứng viêm, bệnh phát sinh dựa vào 2 yếu lố là tác nhân kích thích và cơ địa dị ứng.

2.1. Tác nhân kích thích (dị ứng nguyên)

- Tác nhân ngoại giới: gồm các yếu tố tác động từ bên ngoài vào cơ thể con người (yếu tố vật lý hoá học, sinh học...)

- Tác nhân nội giới: Gồm tất cả các rối loạn chức phận nội tạng (bệnh tiêu hoá, nội tiết...) đều có thể là nguyên nhân trực tiếp hay gián tiếp gây nên bệnh viêm da cơ địa.

2.2. Cơ địa dị ứng

Dù nguyên nhân ngoại giới hay nội giới đều liên quan đến cơ địa đặc biệt của cơ thể dẫn đến phản ứng dị ứng.

2.3. Sự liên quan đến gen di truyền

Trên thực tế bệnh có tính chất gia đình rõ rệt: Nếu cả bố và mẹ đều bị bệnh dị ứng thì 75% con cái của họ bị viêm da cơ địa, nếu chỉ có mình bố hoặc mẹ thì tỷ lệ này là 58%

2.4. Sự liên quan đến gen bệnh

Gần đây người ta đã phát hiện ra các gen có liên quan tới bệnh nhân viêm da cơ địa như gen của các Cytokines IL4, IL5; gen Chymase của dưỡng bào Mastocyte, gen của thụ thể

IL4 hoặc chuỗi β có thụ thể ái tính với IgE, thụ thể này không có ở trên da người bình thường, còn da tại vùng tổn thương của bệnh nhân viêm da cơ địa, thụ thể này tăng cao.

3. Tiến triển chung của viêm da cơ địa

3.1. Giai đoạn tấy đỏ: Bệnh nhân có cảm giác ngứa dấm dứt trên da, sau đó nổi ban đỏ hoặc đám dát đỏ, hơi cộm, ranh giới không rõ rệt kèm theo có phù nhẹ.

3.2. Giai đoạn mụn nước: Trên dát đỏ xuất hiện mụn nước nhỏ ly ty như hạt kê, hạt tấm kích thước từ 1- 2mm. Mụn nước rất nông chứa dịch trong, sắp xếp thành mảng dày chi chít, rất ngứa.

3.3. Giai đoạn chảy nước: Mụn nước tự vỡ hoặc do bệnh nhân gãi, chảy dịch dính nhớp, có khi dàn dụa trên bề mặt tổn thương. Tại mụn nước vỡ để lại vết chợt nhỏ, nông dịch chảy ra liên tục (hiện lượng giếng chàm).

3.4. Giai đoạn đóng vảy tiết: Chất dịch khô lại đóng thành vảy tiết màu vàng nhạt, vảy mỏng có thể tự bong ra hoặc bong do gãi.

3.5. Giai đoạn lên da non: vảy tiết bong đi để lại lớp da mỏng, dần dần trên lớp da non mới

tái tạo bị rạn nứt gây bong vảy da như phấn, như cám, hết đợt này đến đợt khác. Cuối cùng da trở lại mền mại như bình thường.

4. Lâm sàng

4.1.Viêm da cơ địa ở trẻ hài nhi và ấu thơ: Thường gặp ở trẻ từ vài ngày tuổi đến 24 tháng tuổi với tổn thương là dát đỏ trên có nhiều mụn nước nhỏ li ti tập trung thành từng đám, dập vỡ chảy dịch dính nhớp, có thể có mủ, có vảy tiết nếu nhiễm trùng thứ phát. Vị trí lúc đầu ở một bên má sau lan sang má bên kia, đối xứng hình cánh bướm (trừ sống mũi và mồm), tổn thương lan lên trán tạo thành hình móng ngựa, tổn thương có thể ở quanh miệng, cằm, cổ, đầu, thân mình. Bệnh có thể tự khỏi khi trẻ sau 2 tuổi.

4.2. Viêm da cơ địa ở trẻ em và thanh thiếu niên: Xuất hiện ở trẻ trên 2 tuổi đến tuổi dậy thì. Tổn thương ở má, trán hoặc ở khoeo chân, khuỷu tay, đầu gối, có tính chất đối xứng.

Ngoài tổn thường là mụn nước, dát đỏ còn có sẩn huyết thanh, da khô, dày da liken hoá (hằn cổ trâu)

4.3. Viêm da cơ địa ở người lớn: Bệnh xuất hiện từ bé, tái phát nhiều lần, tổn thương còn ít chủ yếu là dày da, thâm da, liken hoá, khu trú ở khoeo chân, khuỷu tay, đối xứng. Bệnh nhân thường kèm theo bị các bệnh dị ứng khác như hen phế quản, dị ứng thời tiết, dị ứng thức ăn.

5. Chẩn đoán

5.1. Chẩn đoán xác định

- Ở hài nhi hoặc ấu thơ: đám da đỏ, mụn nước nhỏ li ti, đối xứng 2 bên má, tổn thương có thể ở trán, cằm.

- Ở trẻ em hoặc thanh thiếu niên: mụn nước, sẩn huyết thanh, đối xứng 2 má, 2 cẳng tay, cẳng chân.

- Ở người lớn: da dày, thâm, đối xứng, ngứa dai dẳng, có thể kèm theo bệnh dị ứng khác.

5.2. Chẩn đoán phân biệt

- Ghẻ: Tổn thương là mụn nước trong, bóng rải rác ở vùng da mỏng, da non. Có luống ghẻ, khều được cái ghẻ, có yếu tố dịch tễ.

- Tổ đỉa: Tổn thương là mụn nước ở sâu, cứng chắc khó vỡ và có thể tự tiêu. Vị trí ở lòng bàn tay bàn chân hoặc rìa các ngón tay, ngón chân

- Hắc lào: Tổn thương là dát đỏ hình tròn, hình bầu dục, ở rìa tổn thương có mụn nước, ở giữa có xu hướng lành, hay gặp ở vùng da ẩm, ứ đọng mồ hôi.

6. Điều trị

6.1. Nguyên tắc điều trị

- Tuỳ từng giai đoạn của bệnh mà dùng thuốc điều trị tại chỗ cho thích hợp.

- Phối hợp điều trị tại chỗ và điều trị toàn thân.

- Hạn chế các kích thích da

- Nếu có điều kiện thì dùng các liệu pháp làm thay đổi cơ địa của bệnh nhân

6.2. Điều trị cụ thể

* Tại chỗ:

- Giai đoạn cấp tính (đỏ rực, phù nề, chảy nước): dùng dung dịch Jarish hoặc dung dịch KMnO4 1/8000- 1/10.000 ngâm hoặc đắp tổn thương sau đó bôi dung dịch màu như: xanh Methylen, tím Gentian...

- Giai đoạn bán cấp (da hết phù, đỏ ít, chảy nước ít): Bôi kem Flucinar, kem Gentnsone, kem kẽm.

- Giai đoạn mạn tính (dày da, thâm da, ngứa dai dẳng): dùng thuốc bạt da mền vảy như: Bensosaly, Salisile, Diprosalic, Goudron

* Toàn thân:

- Dùng kháng Histamin tổng hợp như: Chlopheniramin, Dimedrrol, Citinzin...

- Giải mẫn cảm: Histaglobin, Canxiclorua, máu tự thân

- Kháng sinh nếu nhiễm trùng.

7. Chăm sóc bệnh nhân

7.1. Với bệnh nhân là trẻ hài nhi và ấu thơ

7.1.1. Nhận định chăm sóc

- Tổn thương da tấy đỏ, ngứa

- Có mụn nước, chảy dịch, có vảy tiết

7.1.2. Chẩn đoán chăm sóc

- Giãn mạch tại chỗ.

- Có hiện tượng xốp bào do tăng tiết histamin

7.1.3. Kế hoạch chăm sóc (Mục tiêu chăm sóc)

Cải thiện các dấu hiệu lâm sàng:

+ Can thiệp hiện tượng giãn mạch và xốp bào

+ Hạn chế kích thích, chà sát tổn thương

.

7.1.4. Thực hiện can thiệp

- Tại chỗ bằng dùng gạc sạch thấm các dung dịch sát khuẩn như: NaCl 0,9%, KmnO4 1/8.000 - 1/10.000 trong vòng 30 phút, sau đó dùng gạc sạch thấm khô bôi tổn thương bằng các dung dịch màu sát khuẩn như xanh methyle 2%, milian....

- Thuốc bôi tại chỗ phải tuỳ thuộc vào giai đoạn, không nên dùng thuốc bôi có nồng độ cao hoặc bôi trên diện rộng, đặc biệt là trẻ em

- Các thuốc có thành phần corticoide không nên bôi kéo dài

- Theo dõi tiến triển của đỏ da, số lượng dịch tiết, mức độ dày da và cảm giác ngứa, phát hiện các biến chứng (nếu có) như nhiễm trùng thứ phát, viêm cầu thận kịp thời báo cho Bác sỹ.

- Thực hiện dùng kháng sinh và kháng histamin theo y lệnh

7.1.5. Đánh giá kết quả

- Da nhạt màu dần, đỡ ngứa

- Mụn nước và dịch tiết ngày càng ít.

- Da khô, tróc vảy da, không có tổn thương mới xuất hiện

7.3. Với bệnh nhân là người tớn

7.31. Nhận định chăm sóc

- Tổn thương da thường mạn tính dày da, thâm da, ngứa dai dẳng

- Có hiện tượng dị ứng khác kèm theo

7.3.2. Chẩn đoán chăm sóc

- Dày sưng tại tổn thương.

- Bệnh dị ứng kèm theo

7.3.3. Kế hoạch chăm sóc (Mục tiêu chăm sóc)

- Cải thiện tình trạng bệnh hiện tại:

+ Hạn chế kích thích, chà sát tổn thường.

+ Hạn chế dày da tại tổn thương

7.3.4. Thực hiện chăm sóc

- Tại chỗ bôi hoặc băng bịt bằng mỡ corticoide, mỡ bạt da bong vảy như: benzosaly,

salisilic, fluciar....

- Thuốc bôi tại chỗ phải tuỳ thuộc vào giai đoạn, không nên dùng thuốc bôi có nồng độ

cao hoặc bôi trên diện rộng.

- Các thuốc có thành phần corticoide không nên bôi kéo dài

- Theo dõi mức độ dày da và cảm giác ngứa, phát hiện các biến chứng hoặc các biểu hiện dị ứng khác kèm theo kịp thời báo cho Bác sỹ.

- Thực hiện kháng histamin theo y lệnh.

7.3.5. Đánh giá kết quả

- Lớp sừng tại tổn thương mỏng dần, da đỡ thâm, ngứa ít

- Bệnh lý dị ứng khác được cải thiện tốt hơn

7.4. Theo dõi, tư vấn giáo dục sức khoẻ

- Giải thích cho người nhà bệnh nhân: bệnh viêm da cơ địa là bệnh hết sức khó khăn và phức tạp trong dự phòng và điều trị bởi vì ngoài các tác nhân gây bệnh, yếu tố cơ địa khó có thể thay đổi được, bệnh hay tái đi, tái lại.

- Thực hiện vệ sinh trong ăn uống, vệ sinh môi trường và nơi ở xung quanh. Hạn chế tiếp xúc với các yếu tố kích thích da như các yếu tố vật lý, hoá học...

- Kiểm tra sức khoẻ định kỳ hàng năm để phát hiện những biểu hiện lâm sàng hay những rối loạn bất thường có thể tương ưng với viêm da cơ địa.

- Trong quá trình điều trị cần hạn chế gãi hoặc chà sát lên tổn thương, tránh biến chứng tại chỗ